نوشتن مقاومت است؛ آشنایی بیشتر با خالق «هیچ دوستی به جز کوهستان»

0
80
بهروز بوچانی
درباره‌ی نویسنده‌ی کتاب هیچ دوستی به جز کوهستان

نام «بهروز بوچانی» پیش از چاپ کتابش در نشرچشمه، به واسطه‌ی جریان غریب نوشتن این کتاب و چاپ آن در استرالیا بر سر زبان‌ها افتاده بود. مقاومت و نوشتن، او را از دام مرگ بی‌صدا در آن جزیره رهاند. رمان «هیچ دوستی به جز کوهستان» توجه و تحسین بسیاری از محافل ادبی را به دنبال داشت. پس از آن، همگان خواستار شناخت بیشتر این نویسنده‌ی دربند بودند؛ نویسنده‌ای که حتی نتوانسته بود برای دریافت یکی از معتبرترین جوایز ادبی استرالیا، در آن مراسم شرکت کند. آخرین خبر درباره‌ي کتاب او قرارداد ساخت فیلم با اقتباس از این رمان است.

کتاب «هیچ دوستی به جز کوهستان» به همت نشرچشمه به زبان اصلی یعنی فارسی چاپ شده است. در این مقاله قصد داریم از خلال مصاحبه‌ها و آثاری که طی شش سال تبعید در جزیره‌ی مانوس از بهروز بوچانی در دسترس است، بیشتر با این نویسنده آشنا شویم.

زندگی در ایران

بهروز بوچانی متولد سال ۱۳۶۲ در ایلام است. او دانش‌‌آموخته‌ی دانشگاه تربیت مدرس و دانشگاه خوارزمی است و در رشته‌ي علوم سیاسی و سپس جغرافیای سیاسی فارغ‌التحصیل شده است. بهروز بوچانی در ایران یک نویسنده و روزنامه‌نگار و فعال فرهنگی بود. در سال ۹۲ پس از توقیف ماهنامه‌‌ی «وریا» تصمیم به ترک کشور گرفت. وریا ماهنامه‌ای بود در جهت حفظ هویت و ریشه‌ی زبان و فرهنگ کردی که بوچانی آن را یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های خود در ایران می‌داند.

در آن سال‌ها، مسیر خطرناکی برای پناهندگی باب شده بود. مردم ابتدا خود را به اندونزی می‌رساندند و سپس از آنجا با قایق به طرف استرالیا می‌رفتند. افراد زیادی در این مسیر جان سپردند. بهروز بوچانی هم دو بار این مسیر وحشتناک را پیموده است؛ اما این مسیر مرگبار به آزادی نینجامید.

صدای مانوس

دولت استرالیا در همان سال ۹۲ قانونی را تصویب کرد که به‌هیچ‌وجه پناه‌جویان این مسیر آبی اندونزی را به خاک استرالیا راه ندهند. مسافران قایق اندونزی و البته بهروز بوچانی در جزیره‌ی کریسمس بازداشت و پس از یک ماه به مانوس تبعید شدند. این تبعید شش سال طول کشید.

بهروز بوچانی در جواب سؤال استیون سکر، مجری برنامه‌ی هاردتاک بی‌بی‌سی انگلیسی که از او پرسید وقتی به جزیره رسیدی چه احساسی داشتی می‌گوید:

«من به جزیره‌ تبعید شدم. خیلی هم تحقیرآمیز بود. البته که من این را فراموش نخواهم کرد و آن را در کتابم تشریح کرده‌ام. من عبارت دیگری درباره‌ی رفتار آن‌‌ها دارم: برده‌داری مدرن. دولت استرالیا ما را قایقی‌ها می‌خواند. این واژه در ادبیات سیاسی استرالیا بار منفی دارد. آن‌ها این واژه را به کار می‌بردند تا ترس ایجاد کنند. من به این سیاست می‌گویم سیاست تبعید.»

در مانوس وضعیت پناهنده‌ها وحشتناک بود؛ اما بهروز بوچانی در آنجا سکوت نکرد و به گفته‌ی خود در مصاحبه‌ با فارسی‌لند (رسانه‌ی فارسی نیوزلند) با فعالیت‌ها و آثارش، مقالات و فیلم‌ و اشعار، راهی برای دوام‌یافتن در آن جزیره پیدا کرده بود.

او با یک تلفن همراه، پنهان از چشم مأموران، از شرایط و اقدامات ضدحقوق بشری در این جزیره گزارش‌هایی به مدافعان حقوق بشر و رسانه‌هایی چون مجله‌ی گاردین، سیدنی مورنینگ هرالد و سازمان اقدام مشترک برای پناهندگان می‌فرستاد. همراه دیگر معترضان در اردوگاه، اعتصاب غذا می‌کرد. به انفرادی می‎رفت. در مدت شش سال زندگی سخت و عذاب‌آور در مانوس با مجلات و رسانه‌های بسیاری از جمله گاردین (انگلیس)، سَتردی پیپر (استرالیا)، هاف پست (آمریکایی)، فاینشنال تایمز (انگلیس) و نیوماتیلدا (استرالیا) همکاری می‌کرد و مقالات خود را در آن‌ها به چاپ می‌رساند. فیلم می‌ساخت و البته کتاب می‌نوشت.

فیلم «چوکا الآن ساعت چنده؟»،ساخته‌ی مشترک بهروز بوچانی و آرش کمالی سروستانی، یک فیلم مستند است که پنهانی و با گوشی هوشمند از اردوگاه مانوس فیلم‌برداری شده است. او در مصاحبه‌ای در سال ۹۶ به sbs news می‌گوید:

 «پس از یکی دو سال متوجه شدم که زبان روزنامه‌نگاری برای تصویر کردن آن‌چه در این اردوگاه به پناه‌جویان می‌رود و نیز سیاست‌های دولت استرالیا کافی نیست.»

این فیلم در جشنواره‌ی فیلم سیدنی شرکت کرد و جایزه‌ی بهترین مستند از نگاه تماشاگران را به خود اختصاص داد.

نوشتن مقاومت است

ماجرای نوشتن کتاب «هیچ دوستی به جز کوهستان» آن‌قدر جذاب است که هرکسی را برای خواندن آن کنجکاو می‌کند. بهروز بوچانی خط به خط این رمان را با استفاده از واتس‌اپ برای امید توفیقیان، که ترجمه‌ی کتاب را پذیرفته بود، فرستاده است.

این نویسنده در مصاحبه‌ای با رادیو NPR در این باره می‌گوید:

 «برای این‌که نوشته‌هایم از دست مأموران اردوگاه در امان باشد، از گوشی استفاده می‌کردم. واتس‌اپ دفتر من بود. گاهی یک صفحه یا دو صفحه از کتاب را می‌نوشتم و برای مترجم می‌فرستادم. او هم این دو صفحه را با صفحات دیگری که فرستاده بودم، به یک فایل پی‌دی‌اف تبدیل می‌کرد و می‌فرستاد. پروسه‌ی بسیار طولانی و سختی بود.»

کتاب «هیچ دوستی به جز کوهستان» جوایز ادبی مهمی را دریافت کرد: جایزه‌ی ادبی برتر ویکتوریا برای ناداستان و جایزه‌ی ادبی نیو ساوث ولز و جایزه‌ی ملی بیوگرافی استرالیا. وقتی خبرنگار رادیو NPR از او درباره‌ی ارزش مادی جوایزش پرسید، بهروز بوچانی گفت: «این سؤال از ذهنیت انسانی می‌آید که زندگی عادی دارد؛ اما برای من، حداقل الآن، این مقدار پول بی‌معنی است. باید از دریچه‌ی یک زندانی در یک جزیره‌ی دورافتاده که می‌خواهد تغییری در این شرایط ایجاد کند، به این مسئله نگاه کنید.»

و همچنین در سخنانش به هنگام دریافت جایزه‌ی ادبی استرالیا که در یک فایل تصویری به جشنواره فرستاده شد، موفقیت کتابش را موفقیت ادبیات خواند. چیرگی ادبیات و هنر و بالاتر از آن انسانیت در مقابل سیستمی که سعی دارد آدم‌ها را به عدد تقلیل دهد.

بعد از مانوس

و سرانجام در تاریخ ۲۳ آبان ۹۸ بهروز بوچانی توانست از جزیره بیرون بیاید. او با یک روادید یک‌ماهه برای سخنرانی در فستیوال ورد کرایست‌چرچ به نیوزلند رفت. جایی که بالاخره احساس آزادی کرد. همچنان هم در این کشور به سر می‌برد. او در مصاحبه با NPR در پاسخ به اینکه حالا چه خواهی کرد، می‌گوید: «منتظر جواب دولت آمریکا هستم. من قصد برگشت به ایران را ندارم. دلایل محکمی برای ترک کشور داشتم. در غیر این صورت پنج سال اردوگاه را تحمل نمی‌کردم. حال امیدوارم بتوانم آزادی را در آمریکا یا کشوری دیگر تجربه کنم.»

نام «بهروز بوچانی» پیش از چاپ کتابش در نشرچشمه، به واسطه‌ی جریان غریب نوشتن این کتاب و چاپ آن در استرالیا بر سر زبان‌ها افتاده بود. مقاومت و نوشتن، او را از دام مرگ بی‌صدا در آن جزیره رهاند. رمان «هیچ دوستی به جز کوهستان» توجه و تحسین بسیاری از محافل ادبی را به دنبال داشت. پس از آن، همگان خواستار شناخت بیشتر این نویسنده‌ی دربند بودند؛ نویسنده‌ای که حتی نتوانسته بود برای دریافت یکی از معتبرترین جوایز ادبی استرالیا، در آن مراسم شرکت کند. آخرین خبر درباره‌ي کتاب او قرارداد ساخت فیلم با اقتباس از این رمان است.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید