وسوسه‌ی بی‌پایان به دست آوردن قدرت؛ نگاهی به سه‌گانه‌ی ارباب حلقه‌ها

0
87
موجودات ارباب حلقه‌ها
نگاهی به کتاب سه‌گانه‌ی ارباب حلقه‌ها

سه‌گانه‌ی «ارباب حلقه‌ها» نوشته‌ی جی. آر. آر. تالکین، نویسنده و زبان‌شناس انگلیسی ا‌ست. گفته می‌شود که او این کتاب را در یک شرط‌بندی با دوستش سی. اس. لوئیس نوشته است. شرط بر این اساس بود که هر دو می‌خواستند بهترین کتاب فانتزی را بنویسند و نتیجه‌اش خلق دو شاهکار بی‌نظیر تاریخ ادبیات شد: «ارباب حلقه‌ها» و «ماجراهای نارنیا». در این مطلب کوتاه، قصد دارم از سه‌گانه‌ی «ارباب حلقه‌ها» بگویم و توصیه کنم هر چه زودتر، سراغ این کتاب بروید و آن را به دست بگیرید و بخوانید.

سه‌گانه‌ی «ارباب حلقه‌ها» در ژانر فانتزی حماسی نوشته شده و برای دوستداران هیجان و جنگ‌های بی‌پایان و رویارویی خیر و شر، کتاب بسیار جذابی‌ است. این سه کتاب در اصل دنباله‌ی کتاب «هابیت» هستند و در مجموع چهار جلد با دنیایی متفاوت ارائه می‌دهند. دنیایی که سائورون ـ ارباب تاریکی ـ می‌خواهد آن را از بین ببرد. حوادث داستان پیش از حاکمیت مطلق انسان بر زمین می‌گذرد و در آن موجوداتی مانند الف‌ها، هابیت‌ها و دورف‌ها نیز حضور دارند.

راز حلقه‌ی دوازدهم

در این کتاب، دوازده حلقه وجود دارد که توسط سارومان ـ اولین فرد در میان جادوگران ـ خلق شده‌اند. یازده‌تای آن‌ها نماد خیر و رشد و شکوفایی و یکی از آن‌ها نماد شر و میرایی ا‌ست. داستان به‌طورکلی در مورد تقابل همین نیروی خیر و شر است. اما مهم‌ترین مسئله در کتاب، وسوسه است. هر کسی که حلقه را در دست بگیرد و از آن استفاده کند، حلقه‌ی یگانه او را وسوسه کرده، تحت امر خود درمی‌آورد و کم‌کم اختیار اعمالش را از او می‌گیرد. از همان ابتدایی که سرگذشت حلقه را می‌خوانیم، به این قضیه پی می‌بریم. اسمیگول به خاطر حلقه بود که دوستش را بر روی دریاچه کشت. او بعد از به دست کردن حلقه، از طرف مردم خودش رانده و مجبور به زندگی در انزوا شد. بیلبو سال‌ها بعد اسمیگول را فریب داد و حلقه را از او دزدید، اما با اینکه سال‌ها با آن زندگی کرد، تاریکی حلقه روی او تأثیر نگذاشت. تأثیر حلقه روی او تنها این بود که ناپدید می‌شد و بسیار جوان‌تر از سنی که باید می‌بود نشان می‌داد. و بالاخره زمانی که گندالف پیشنهادِ دادن حلقه به فرودو را مطرح کرد، بیلبو به‌راحتی با آن کنار آمد و حلقه را بخشید. خود گندالف به هیچ عنوان به حلقه نزدیک نمی‌شد، می‌دانست وسوسه‌ی آن بسیار زیاد است و اگر حلقه دست موجود قدرتمندی مانند او بیفتد، دیگر کسی جلودارش نخواهد بود.

تام بامبدیل؛ شخصیتی کاملاً متفاوت

فرودو در مسیرش با افراد زیادی روبه‌رو شد که حلقه برایشان جذابیت داشت. حتی اگر چیزی از ماهیت حلقه نمی‌دانستند، متوجه قدرت و کشش آن می‌شدند. یکی از آن‌ها تام بامبدیل بود. موجودی قدرتمند و غول‌پیکر که در جنگل زندگی می‌کرد. او حلقه را از دست فرودو گرفت. حتی با آن بازی کرد و روی دستش قلش داد و با اینکه نفس فرودو از ترس حبس شده بود، دوباره در عین ناباوری، بدون هیچ وسوسه و فشاری، آن را به فرودو بازگرداند. تام بامبدیل تنها شخصیت این کتاب بود که حلقه نتوانست وسوسه‌اش کند.

قهرمان واقعی چه کسی است؟

بخش دیگر ارباب حلقه‌ها که بسیار جذاب است، حضور همیشگی سم باغبان در کنار فرودوست؛ طوری که خیلی‌ها قهرمان اصلی داستان را سم می‌دانند نه فرودو. سم باغبانِ خانه‌ی فرودو است و چون نمی‌خواهد از ارباب و دوستش جدا شود، در این سفر ماجراجویانه‌ همراهی‌اش می‌کند. سم سفری را که فرودو به ناچار انتخاب کرده، از روی وفاداری زیاد و با اشتیاق برگزیده است. فرودو در بخشی از مسیر احساس می‌کند حتی همراهانش ممکن است به او خیانت کنند و حلقه را به دست بگیرند. او سعی می‌کند سم را ترک کند؛ اما سم خود را به رودخانه می‌اندازد؛ در حالی که اصلاً شنا بلد نیست. او تا مرز غرق شدن می‌رود و در نهایت فرودو دوباره او را می‌پذیرد. در اواخر رمان، دو بار سم جان فرودو را نجات می‌دهد: یک بار در برابر عنکبوت غول‌پیکری که فرودو را بی‌هوش کرده و بار دیگر زمانی که فرودو توانش را برای حمل حلقه از دست داده است. حلقه جوری بر او چیره شده که توان راه رفتن هم ندارد و آنجاست که دوباره سم به کمکش آمده و می‌گوید: «شاید نتونم حلقه رو حمل کنم، اما خودت رو می‌تونم بلند کنم.» و فرودو را تا دم کوه آتش‌فشان می‌برد.

حضور پررنگ تقدیر و سرنوشت در داستان

تقدیر نیز نقش پیچیده‌ای در داستان دارد. در یک جا، بیلبو حلقه را از اسمیگول می‌دزدد، اما به خاطر ترحم از کشتن او صرف‌نظر می‌کند. سال‌ها بعد وقتی فرودو حلقه را حمل می‌کند، اسمیگول برای او مشکلات زیادی درست می‌کند؛ اما مسیر رسیدن به کوه را نیز به او نشان می‌دهد. در نهایت در لحظات آخر، زمانی که فرودو کاملاً فریب حلقه را می‌خورد و آن را به جای اینکه در آتش بیندزاد به انگشت می‌کند، این اسمیگول است که به خاطر عشق به حلقه آن‌قدر با او گلاویز می‌شود تا انگشت فرودو را با حلقه از دستش قطع می‌کند. اسمیگول سُر می‌خورد و همراه با حلقه ـ چیزی که عاشقش بود ـ در آتش می‌سوزد و فرودو تنها، انگشتش را از دست می‌دهد. اگر حضور اسمیگول نبود، سرنوشت جور دیگری رقم می‌خورد و حتی ممکن بود حلقه در دستان سائورون بیفتد.

وجه تشابه هری پاتر و ارباب حلقه‌ها

سه‌گانه‌ی «ارباب حلقه‌ها» منبع الهام بسیاری از فانتزی‌نویس‌های دنیاست و شاید برایتان جالب باشد که بدانید بسیاری از شخصیت‌های این رمان، تنها با اندکی تغییر، در مجموعه رمان‌های هری پاتر نیز حضور دارند. مثلاً سواران سیاه در ارباب حلقه‌ها (پادشاهان سرزمین میانه که به امید قدرت حلقه اسیرش شدند) را می‌توان بسیار شبیه به مرگ‌خواران (گروهی از جادوگران که به ولدمورت خدمت می‌کنند) در هری پاتر دانست. یا جن کوچکی به نام دابی که دوست هری‌پاتر بود، شباهت زیادی به اسمیگول دارد. البته اسمیگول در ارباب حلقه‌ها شخصیت منفی داستان است و دابی کسی است که مرتب به هری در طول مسیرش کمک می‌کند.

فرودو و هری پاتر هر دو فرزندانی بودند که ناخواسته پا در این مسیر گذاشتند. هری‌ پاتر طی دوره‌ی آموزشی هفت‌ساله که در هاگوارتز گذراند، برای نبرد نهایی‌اش آماده شد و فرودو طی سفر طول و درازی که به اجبار و در بخش‌هایی از آن خودخواسته واردش شد، توانست به هدف خود و نابودی حلقه برسد. از طرفی هر دوی این شخصیت‌ها یک راهنما و پیشوای بزرگ داشتند. هری‌پاتر دامبلدور را داشت که تا آخر، مسیر را به‌ او نشان داد و فرودو گاندولف را در کنار خود داشت. البته هر دو شخصیت دوستانی داشتند که همیشه و تا آخرین لحظه همراهشان بودند: رون و هرمیون در کنار هری نقش سم و مری و پیپین را در کنار فرودو اجرا می‌کردند.

و از همه مهم‌تر بخش مربوط به ولدمورت و سائورون است. ما در مورد دوره‌ی حکومت آن دو در هر دو کتاب کم می‌خوانیم. تنها می‌دانیم تاریکی عظیمی دنیا را دربرخواهد گرفت و همه چیز رو به نابودی خواهد رفت. در هر دو کتاب تلاش بر این است که دوباره این اتفاق نیفتد و از آن جلوگیری شود.

سفر شخصیت‌ها

موضوعی که در ارباب حلقه‌ها بسیار به چشم می‌آید، سفر شخصیت‌هاست. تمام شخصیت‌های داستان در انتهای آن تغییر کرده‌اند و به گونه‌ای به رشد و کمال خود رسیده‌اند. از همان شخصیت اصلی داستان شروع کنیم. فرودو؛ یک پسر بسیار شیطان و عزیزدردانه‌ی بیلبو است که ابتدا به اجبار و از ترس وارد مسیر می‌شود، اما در نهایت، خودش انتخاب می‌کند که نابودی حلقه به دست او انجام شود. سم؛ دیگر شخصیت داستان که در واقع در ابتدای جلد اول کتاب می‌خوانیم تنها باغبان فرودو است و کار دیگری جز رسیدگی به امورات منزل او ندارد. او در طول مسیر به نجات‌دهنده‌ی جان فرودو و یک مبارز پرقدرت تبدیل می‌شود؛ طوری که تا آخرین لحظه هم اوست که فرودو را از سقوط نجات می‌دهد.

برای آراگورن از قبل پیشگویی وجود داشت: «آراگورن فرزند آراتورن، ارباب دونه داین، به من گوش کن. سرنوشتی بزرگ در انتظار توست. باشد که یا فراتر از افتخارات تمام پدرانت تا روزگار الندیل قرار گیری یا در اعماق تاریکی به همراه تمام خویشان باقی‌مانده‌ات سقوط کنی.» آراگورن در ابتدای داستان شخصیتی گمنام بود که عده‌ی کمی با او آشنایی داشتند و هیچ قدرتی هم در دست نداشت، اما در انتها، با فداکاری‌هایی که کرد و با شجاعتی که از خود نشان داد، مسیری را برای خاندان خود انتخاب کرد و به پادشاهی رسید.

تغییرات در گندالف از هر شخصیت دیگری آشکارتر بود. بعد از سقوطش با رویارویی با بالروگ، موجودی اهریمنی، همه گمان کردند که او مرده است. در واقع او بعد از شکست بالروگ، از مرگ بازگشته بود و از گندالف خاکستری به گندالف سفید تبدیل شد. آخرین مرحله‌ی به قدرت رسیدن توسط جادوگران را طی کرد و سارومان را پشت سر گذاشت و خودش اولین جادوگر پرقدرت شد.

هدف تالکین از نوشتن این سه‌گانه

تالکین واژه‌شناس حرفه‌ای در زبان‌های ژرمنی کهن و متخصص زبان انگلیسی باستان بود و عشق واقعی‌اش زبان فنلاندی بود. هدف او از نوشتن این سه‌گانه تنها بیان داستان، رودرویی خیر و شر و حتی نشان دادن تغییرات انسان در طی مسیری که از آن عبور می‌کند نبود؛ او به دنبال استفاده از زبان‌هایی بود که خلقشان کرده بود. می‌دانست اگر تمام شخصیت‌های داستان به یک زبان صحبت کنند، نمی‌تواند دوره‌ای را که هر شخصیت در آن زندگی می‌کند به‌خوبی نشان دهد و تفاوت موجودات مختلف را به مخاطب بفهماند. بنابراین زبان‌هایی مثل آردا، خازدول دورفی، والارین و زبان سیاه ـ زبانی که سائورون در دوران دوم از آن استفاده می‌کرد ـ را خلق کرد. پس از آن، تاریخچه‌ای برای مردمانی ساخت که از آن زبان‌ها استفاده می‌کردند و این‌گونه عشق خود به داستان‌گویی و قصه‌پردازی و زبان‌شناسی را توأمان نشان داد.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید